Palm Yağı nedir? Tarihçesi ve Özellikleri

Palm yağı, yağ palmiyesi meyvesinden elde edilen yenilebilir bir bitkisel yağdır.

Palm yağı üretmek için esasen Afrika menşeli yağ palmiyesi bitkisi olan Elaeis guineensis bitkisi, daha düşük oranda da Amerikan meşeli yağ palmiyesi Elaeis oleifera ve maripa palmiyesi Attalea maripa kullanılır.

Palm yağı, yüksek beta karoten içeriği sayesinde doğal olarak kırmızı renktedir. Palm yağı ve aynı bitkinin çekirdeğinden elde edilen palm çekirdeği yağı farklı ürünlerdir.

Palm çekirdeği yağı ve palm yağı renk ve doymuş yağ içeriği bakımından fark gösterir. Ham palm çekirdeği yağı, karotenoid içermediği için kırmızı renkte değildir. Palm mezokarp yağında doymuş yağ içeriği %41’ken, palm çekirdeği yağında bu oran %86’dır.

Palm yağı, hindistan cevizi yağıyla birlikte doymuş yağ içeriği yüksek ve oda sıcaklığında yarı katı olan nadir  bitkisel yağlardandır.

Afrika, Güney Doğu Asya ve Brezilya’nın bazı bölgelerinde yemek yapılırken sıkça kullanılır. Palm yağı; düşük maliyeti, oda sıcaklığında katı olması ve yüksek oksidatif dayanıklılığı nedeniyle dünya genelinde gıda endüstrisinde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır.



Tarihçesi

Yağ palmiyesi (Elaeis guineensis) antik çağlardan beri ürünlerinden faydalanılan bir bitkidir.

Batı Afrika ve ekvatoral Afrika’da doğal olarak yetişen bu bitkinin yağı, 1.000 yıldır enerji kaynağı olarak kullanılıyor.

Antik Mısır’ın en eski kentlerinden biri olan Abidos’taki 5.000 yıllık bir mezarda, palm yağı kalıntıları içeren seramik bir kap keşfedilmişti. Buradan hareketle, Antik Mısırlıların bu yağı kullandığını biliyoruz.

Palm yağı Afrika’da da çok eskiden beri gıda olarak kullanılmaktadır.



Özellikleri

Sağlıklı bir yenilebilir yağ olan palm yağı önemli bir enerji kaynağıdır. Birçok üründe kullanılabilen besleyici bir bitkisel yağ olan palm yağı, trans yağ içermemesi ve zengin vitamin ve antioksidan içeriği nedeniyle sağlık açısından önemli bir üründür.


Üretim Özellikleri ve Avantajları

Yüksek verime sahip bir bitki olarak değerlendirilen yağ palmiyesi, yılda 3,7 metrik ton/hektar yağ ortalama verimiyle üretilmektedir. Bu oran, kolza tohumunun veriminden 2,5 kat, soyadan ise 7 kat daha yüksektir. Tarımsal jalanların sınırlı olduğu bu dönemde palm yağı artan gıda talebini karşılamak için önemli bir üründür.

Ticari olarak yetiştirilen yağ palmiyesi 20-25 yıllık bir ekonomik ömre sahiptir. Yağ palmiyesi her yıl 8-12 salkım üretebilir. Her biri 15-25 kg ağırlığında olan salkımlarda 1.000-3.000 meyve bulunabilmektedir.

Palm Yağının Üretimi & Çevre & RSPO – (Roundtable on Sustainable Palm Oil)

Küresel üretim

Palm yağı, dünyadaki toplam katı ve sıvı yağ ihracatının (yarısından fazlasını) %52’sini oluşturmaktadır.

Palm yağı nerede üretiliyor?

Dünyadaki palm yağı üretiminin %85’i (28,5 metrik ton) Malezya ve Endonezya’da gerçekleştiriliyor.

İhracata bakıldığında ise, palm yağının küresel ihracat hacminin %90’ını temsil eden bu 2 ülkenin gelecekte de sektörün önemli oyuncuları olmaya devam etmesi bekleniyor.


Çevre

Yağ palmiyesi ekim alanları tropik bölgelerde olsa da, bu alanlar yeşil alan kapsamına girebilmektedir. Dünyanın en büyük palm yağı üreticisi Malezya’da ormanlar ülkenin %59’luk bölümünü kapsamaktadır. Ülkenin yüzölçümünün %19’undan daha azı çeşitli bitkisel ürünler için ayrılmıştır. Bunun üçte ikisi ise yağ palmiyesi ekim alanlarıdır. El değmemiş yağmur ormanları yanında ekili yeşil alanlar da sayılırsa Malezya’nın %76’sının yeşil bir örtüyle kaplı olduğu görülebilir. Bu boyutta bir yeşil alan kapsamı, dünyanın çoğu gelişmiş ekonomilerindeki paydan yüksektir.

Sürdürülebilir Palm Yağı Oluşumu (Roundtable on Sustainable Palm Oil -RSPO)

Sürdürülebilir Palm Yağı oluşumu 2004 yılında, paydaşların katkıları ve güvenilir küresel standartların belirlenmesi ile sürdürülebilir yağ palmiyesi ürünleri üretiminin desteklenmesi amacıyla kurulmuştur. Oluşumun merkezi Zürih’te, Sekreterliği ise Kuala Lumpur’da yer almaktadır. RSPO çatısı altında 3 binden fazla üye kurum ve kuruluş bulunmaktadır.

Oluşum İsviçre yasaları altında palm yağı endüstrisinin paydaşı olan çeşitli örgütlerden müteşekkildir. Bu paydaşlar yağ palmiyesi üreticileri, yağ işleyicileri ve tüccarları, tüketici ürünleri üreticileri, perakendeciler, bankalar ve yatırımcılar, çevre ve doğa koruma STK’ları ile sosyal ve kalkınmaya yönelik STK’lardır. RSPO sürdürülebilir palm yağı üretimi için küresel standartları oluşturmak ve bunların uygulanmasını sağlamayı amaçlamaktadır.

Palm Yağının Kullanım Alanları

Küresel olarak üretilen palm yağının %80’i gıda amacıyla kullanılıyor. Üstün özellikleri, palm yağının evsel ve ticari kullanım için ideal bir ürün olmasını sağlamaktadır. Makul düzeyde linoleik asit ve yüksek miktarda antioksidan içermesi sayesinde palm yağı oksidasyona ve bozulmaya karşı dayanıklı bir üründür.

Gıdalarda

Palm yağı, kızartma yağı olarak kullanılmasının dışında birçok gıdanın önemli bir bileşenidir. Örnek verilecek olursa palm yağı, kullanıldığı margarinlere sağladığı yapı ve doku ile yağa başka bir işlem uygulanması gereksinimini ortadan kaldırmaktadır.

Gıda Dışı Kullanımı

Palm yağı sürdürülebilir biyodizel üretimi için de önemli bir kaynaktır. Fosil yakıtların kullanımının azaltılmaya çalışıldığı günümüzde sürdürülebilir palm yağı çevreye duyarlı bir alternatifitir.

Palm Yağının Sağlığa Faydaları

Palm yağı trans yağlardan uzak durmaya yardımcı olur

Trans yağ asitlerinin insan sağlığı üzerinde birçok olumsuz etki yapması nedeniyle palm yağı birçok gıda formülasyonunda kullanılmaktadır.

Doğal halinde katı olan ve trans yağ içermeyen palm yağı, trans yağ oluşumuna sebebiyet verebilecek herhangi bir işlemden geçmeden ürünlerde istenen kıvamı ve özellikleri sağlayabilmektedir.

Palm Yağı’nın Besin İçeriği

Palm yağında bulunan A ve E vitamini insan vücudunun normal büyümesi ve gelişimi için çok önemlidir. Bu vitaminlerin beslenme yoluyla alınması gerekmektedir.

Tüm bitkisel yağlar, tokoferol ve tokotrienol gibi doğal E vitamini bileşikleri içermektedir. Palm yağı, bilinen en zengin E vitamini kaynağıdır. Araştırmalara göre tokotrienol maddesi kötü kolesterol seviyesini düşürmeye ve beyni hastalıklara karşı korumaya yardımcı olmaktadır.

Palm yağı kolesterol ve trans yağ içermeyen bir üründür. Esasen yağ asidi trigliseritlerinden oluşan palm yağının kalan kısmında ise tekli doymamış ve çoklu doymamış yağ asitleri bulunmaktadır.